Mikro'da Cari Risk Limiti Belirleme - Adım Adım Yaklaşım

Mikro kullanan bir işletmede "cari risk limiti belirleme" gündeme geldiyse, genellikle iki tetikleyiciden biri vardır: ya bir müşterinin bakiyesi kontrolsüz büyümüştür ya da muhasebe, satış ekibinin "abi idare et" esnekliğine kural getirmek istemektedir. İkisi de meşru — ve Mikro'nun altyapısı bu işi taşır. Bu yazıda limitin nasıl belirleneceğini (rakam tarafı) ve nasıl işletileceğini (sistem tarafı) birlikte ele alıyoruz; çünkü tecrübeyle sabit: projelerin çoğu rakamda değil, işletmede tökezler.

Rakam tarafı: limiti neye göre koyacaksınız?

Sistemden önce ticari karar gelir. Her cari için limit, şu üç veriden türetilebilir:

1. Aylık ortalama alım: Son 12 ayın ciro ortalaması (Mikro raporlarından dakikada çıkar).
2. Fiili vade: Sözleşmedeki değil, gerçekleşen ortalama ödeme süresi. 45 gün vadeyle anlaşıp 70 günde ödeyen müşterinin gerçeği 70'tir.
3. Güven katsayısı: Ödeme disiplinine göre 1,0 ile 1,5 arası bir çarpan.

Limit ≈ aylık ortalama alım × (fiili vade ÷ 30) × güven katsayısı

Örnek: ayda 300 bin TL alan, fiilen 60 günde ödeyen, disiplinli bir bayi için 300 × 2 × 1,2 ≈ 720 bin TL. Bu formül kusursuz değil ama "içimden öyle geldi" limitinden her zaman iyidir. Kavramsal arka plan için cari risk limiti rehberimize bakın.

Mikro tarafı: tanım + kontrol noktaları

Sürümünüze göre ekran adları değişebilir; kurgu üç parçadır:

Cari kartta limit: Her müşterinin cari hesap tanıtım kartında risk limiti alanları bulunur; yukarıdaki formülle bulduğunuz rakam buraya işlenir. Kritik uyarı: limitsiz bırakılan cari, sınırsız kredili cari demektir. Toplu bir kontrolle limiti boş olan aktif carileri tespit edip kapatın.

Riske dahil kalemler: Yalnızca açık hesap bakiyesi değil; portföydeki çek-senetler, verilmiş açık siparişler ve faturalanmamış irsaliyeler de müşterinin gerçek riskidir. Parametrelerde bu kalemlerin limite dahil edilmesini öneriyoruz — özellikle çek-senet. "Bakiyesi düşüktü ama elimizde dört çeki vardı" cümlesi, Türkiye'de batık hikâyelerinin klasik açılışıdır.

Evrak bazında tepki: Sipariş, irsaliye ve fatura girişinde limit aşımının ne yapacağı belirlenir: sadece uyarı mı, yoksa işlem durdurma mı? Uyarı modu pratikte hızla "okumadan geçilen pencere"ye dönüşür. Politikanız ciddiyse blokaj ya da yetkili onayı şart.

İşletme tarafı: kuralın delinme noktaları

Limit tanımlamak yetmez; kuralın sahada delinmediğinden emin olmak gerekir. Üç klasik delik:

1. Zamanlama deliği: Mikro'daki kontrol, evrak girildiğinde çalışır. Sipariş telefonla alınıp akşam işleniyorsa, kontrol mal söz verildikten saatler sonra devreye girer — iş işten geçmiştir. Kalıcı çözüm, kontrolü siparişin alındığı ana taşımaktır: Mikro entegrasyonlu B2B panelde bayi siparişini girerken sistem Mikro'daki güncel riski anlık okur; limiti dolan bayi siparişi tamamlayamaz, kartla ödeyip limitini açarak devam edebilir — ödemesi cari hesaba anında işlenir.
2. Güncellik deliği: Enflasyon ortamında iki yıl önceki limitler bugün ya anlamsız küçük ya da riskli büyüktür. Yılda bir (tercihen sezonluk işlerde sezon öncesi) toplu gözden geçirme takvime bağlanmalı — vade ve alacak yönetimi rehberinde bunun çerçevesi var.
3. İstisna deliği: "Patron dedi, geç" istisnaları kayıt dışı kaldıkça kural erir. İstisna olacaksa bile sistem üzerinden, yetkili onayıyla ve iz bırakarak olmalı.

Üç müşteri profilinde limit hesabı

Formülü somutlaştırmak için üç tipik profil. Rakamlar temsilidir; kendi Mikro raporlarınızdan çıkan değerleri yerine koyun.

	Disiplinli bayi	Gecikmeli bayi	Yeni bayi
Aylık ortalama alım	300.000 ₺	300.000 ₺	120.000 ₺
Sözleşme vadesi	60 gün	45 gün	30 gün
Fiili ödeme süresi	60 gün	75 gün	— (geçmiş yok)
Güven katsayısı	1,2	1,0	0,8
Hesaplanan limit	720.000 ₺	750.000 ₺	96.000 ₺

İki noktaya dikkat:

• Gecikmeli bayinin limiti daha yüksek çıktı. Formül böyle çalışır: geç ödeyen müşteri daha uzun süre borçlu kalır, dolayısıyla aynı ciro için daha büyük bir limit "gerekir". Burada verilecek karar limiti büyütmek değil, vadeyi gerçeğe çekmek ya da ciroyu kısmaktır. Formül size sorunun büyüklüğünü gösterir, çözümü değil.
• Yeni bayide geçmiş veri yok. Katsayıyı 1'in altında tutup ilk birkaç ödeme döngüsünü izlemek, sonra yukarı çekmek doğru yöntemdir.

Sık sorulan sorular

Limitsiz bıraktığım carileri nasıl bulurum?

Mikro'da cari listesini risk limiti alanına göre süzerek limiti boş olan aktif carileri toplu görebilirsiniz. Bu kontrol kurulumun ilk adımı olmalı: limitsiz bırakılan cari pratikte sınırsız kredili caridir ve genellikle kimse bilerek öyle bırakmamıştır — kart açılırken alan boş geçilmiştir.

Çek ve senetler limite dahil edilmeli mi?

Evet, öneri bu yöndedir. Açık hesap bakiyesi müşterinin gerçek riskinin tamamı değildir; portföydeki çek-senetler, açık siparişler ve faturalanmamış irsaliyeler de risktir. "Bakiyesi düşüktü ama elimizde dört çeki vardı" cümlesi sık duyulan bir batık hikâyesi açılışıdır.

Limit aşıldığında sipariş tamamen mi engellenmeli?

Bu bir politika kararıdır ve iki seçenek de meşrudur. Sadece uyarı veren kurgular pratikte hızla "okumadan geçilen pencere"ye dönüşür; politikanız ciddiyse blokaj veya yetkili onayı daha etkilidir. Mikro entegrasyonlu B2B panelde üçüncü bir yol da var: bayi limiti dolduğunda siparişi tamamlayamaz ama kartla ödeme yapıp limitini açarak aynı oturumda devam edebilir — ödeme Mikro'daki cari hesabına anında işlenir.

Limitleri ne sıklıkla gözden geçirmeliyim?

Yılda en az bir kez, sezonluk çalışan işlerde sezon öncesi. Enflasyon ortamında iki yıl önce konmuş bir limit bugün ya anlamsız küçüktür ya da riskli büyüktür. Gözden geçirmeyi takvime bağlamak, "bir ara bakarız" demekten çok daha iyi sonuç verir.

Sonuç

Mikro'da cari risk yönetimi iki bacaklıdır: doğru rakamla tanımlanmış limit + delinmeyen kontrol noktaları. Rakamı formülle koyun, çek-senedi dahil edin, uyarıyı değil blokajı seçin — ve kontrolün sipariş anında çalıştığından emin olun. Son adımı kendi Mikro verinizle görmek için ücretsiz demo başlatabilirsiniz; 14 günlük denemede ilk "limit doldu, kartla ödedi, sipariş devam etti" akışını birlikte izleyelim.